Przewodnik po Rydze: ryskie nekropolie

dsc07819Będąc w Rydze warto zobaczyć nie tylko centrum i jego okolice, ale także udać się nieco dalej i odwiedzić przynajmniej część ryskich nekropolii. Większość z nich nie przypomina pełnych ciasnych i wąskich alejek cmentarzy znajdujących się w polskich miastach. Nekropolie w Rydze są bardzo zielone – większość z nich bardziej przypomina parki, a część nawet formalnie pełni taką funkcję, co ma związek z działaniami władz sowieckich na Łotwie.

Cmentarz Wielki (łot. Lielie kapi) – kompleks cmentarny, którego początki sięgają XVIII wieku, obecnie pełni funkcję parku. Utworzony został na obrzeżach ówczesnej Rygi i przez dłuższy czas był to największy cmentarz w mieście. Pochowani są tutaj wybitni i zasłużeni mieszkańcy Rygi, głównie Niemcy Bałtyccy, ale także Łotysze. Do najbardziej znanych pochowanych tu osób należą m.in. architekt miejski Johann Daniel Felsko, laureat Nagrody Nobla Wilhelm Ostwald, burmistrz Rygi George Armitstead, łotewski folklorysta i Ojciec Dain Krišjānis Barons, autor łotewskiego eposu narodowego Andrejs Pumpurs czy jeden z przywódców ruchu młodołotyszy Krišjānis Valdemārs. Po II wojnie światowej władza sowiecka zamknęła cmentarz, a wiele nagrobków i znajdujących się tu kapliczek zostało zdewastowanych. Ocalałe niemieckie nagrobki z biegiem lat popadły w ruinę i obecnie w większość z nich znajduje się w złym stanie. W 2000 roku teren ten został przekazany Ewangelicko-Luterańskiemu Kościołowi Łotwy. Obecnie ten dawny kompleks cmentarny jest zespołem parkowym i pomnikiem architektury o znaczeniu narodowym. Na niewielkiej części cmentarza przy ulicy Mazās Klijānu znajdowało się miejsce pochówku ponad czterystu żołnierzy Wehrmahtu, którzy zginęli z rąk sowietów – w 2012 roku przeprowadzono ich ekshumację, a szczątki przeniesiono na cmentarz niemieckich żołnierzy znajdujący się w miejscowości Piņki pod Rygą. Cmentarz Wielki mieści się przy skrzyżowaniu ulic Miera i Senču.

Cmentarz Pokrowski (łot. Pokrova kapi) – tuż obok Cmentarza Wielkiego znajduje się nekropolia założona także w drugiej połowie XVIII wieku, ale z myślą o prawosławnych mieszkańcach miasta. W XIX wieku obok cmentarza zbudowano cerkiew (Łotewska Cerkiew Wniebowstąpienia) pozostającą jedyną prawosławną świątynią w Rydze, w której nabożeństwa są odprawiane także w języku łotewskim. Na terenie cmentarza znajduje się Cerkiew pod wezwaniem Opieki Najświętszej Matki Bożej (Cerkiew Pokrowska). Na cmentarzu pochowanych jest wielu wybitnych ryżan wyznania prawosławnego, m.in. duchowni, aktorzy czy lekarze. Poza tym, pochowano tu także żołnierzy Armii Czerwonej – na cmentarzu znajduje się charakterystyczny monument im poświęcony. W czasach okupacji sowieckiej cmentarz był przez pewien czas zamknięty, ale w latach 90., po odzyskaniu go przez Łotewski Kościół Prawosławny, wznowiono pochówki. Główne wejście na cmentarz znajduje się przy ulicy Mēness 3.

Cmentarz Iwanowski (łot. Ivana kapi) – ta prawosławna nekropolia została otwarta dopiero w drugiej połowie XIX wieku, jednak pochówki w tej okolicy odbywały się już znacznie wcześniej. Do połowy XX wieku na cmentarzu znajdowała się odrębna, wydzielona część, w której chowano starowierców.  Nekropolia ta jest także miejscem spoczynku wielu wybitnych rosyjskich ryżan wyznania prawosławnego – artystów, uczonych czy dziennikarzy. Pochowani zostali tu także sowieccy żołnierze, którzy zginęli w czasie II wojny światowej. Cmentarz mieści się przy ulicy Kalna 19.

Cmentarz Mateusza (łot. Matīsa kapi)jest to częściowo zamknięty cmentarz luterański. Dawniej w miejscu tym istniały dwa odrębne cmentarze, jeden należący do parafii św. Mateusza, a drugi św. Pawła, jednak granica pomiędzy nimi zatarła się w czasach sowieckich. Na cmentarzu pochowano wielu znanych i zasłużonych ryżan wyznania luterańskiego. Cmentarz z każdej strony otaczają tory kolejowe. Nekropolia ta mieści się przy ulicy Mazā Matīsa 1.

Stary Cmentarz Żydowski (łot. Vecā ebreju kapsēta) – otwarty w pierwszej połowie XVIII wieku cmentarz był pierwszą żydowską nekropolią w Rydze. Został on niemal całkowicie zrównany z ziemią w 1941 roku przez nazistów, a teren, na którym się znajdował, został włączony w obszar ryskiego getta. Po wojnie nieliczne pozostałe na cmentarzu obiekty zostały rozebrane i rozkradzione, a następnie użyte m.in. w celach budowlanych. W latach 60. władza sowiecka podjęła decyzję o utworzeniu w tym miejscu Parku im. Brygad Komunistycznych. Po odzyskaniu przez Łotwę niepodległości zmieniono nazwę parku, a w 1994 roku postawiono tu kamień pamiątkowy oraz zrekonstruowano schody w miejscu, w którym dawniej znajdowało się wejście na cmentarz. W 2007 roku postawiono kolejny kamień wraz z tablicą pamiątkową. Dawny cmentarz mieści się w obrębie ulic Virsaišu, Lomonosova, Ebreju, Līksnas i Tējas.

Cmentarz Bracki (łot. Brāļu kapi) – jest to cmentarz wojskowy i jednocześnie panteon narodowy, na którym pochowani są walczący podczas I wojny światowej łotewscy żołnierze oraz tak zwani Strzelcy Łotewscy polegli w walkach o niepodległość Łotwy. Cmentarz powstawał w latach 1924-1936, a autorem głównej części tej nekropolii – wapiennych ścian z płaskorzeźbami oraz górującej nad nimi rzeźby nazywanej przez Łotyszy Matką Łotwą (łot. Māte Latvija) – był wybitny łotewski rzeźbiarz Kārlis Zāle, który także spoczął na tym cmentarzu w 1942 roku. Po I wojnie światowej dalej byli tu chowani łotewscy oficerowie, natomiast w latach 50. władza sowiecka zdecydowała się na pochowanie w tym miejscu żołnierzy Armii Czerwonej. Główne wejście na cmentarz mieści się przy zbiegu ulic Aizsaules i Varoņu.

Cmentarz Bracki jest częścią największego ryskiego kompleksu cmentarnego, a na ogromnym terenie wokół niego znajdują się trzy inne nekropolie – Cmentarz Leśny (łot. Meža kapi), Cmentarz Rainisa (łot. Raiņa kapi) oraz Cmentarz Św. Michała (łot. Svētā Miķeļa kapi), na których spoczywają najwybitniejsi przedstawiciele łotewskiej kultury, nauki, sportu oraz polityki. Na Cmentarzu Św. Michała pochowanych jest wielu zasłużonych dla Rygi i Łotwy Polaków oraz osób polskiego pochodzenia. Są wśród nich między innymi profesor Konstanty Ronczewski, architekt i artysta, wykładowca Uniwersytetu Łotewskiego oraz Ita Kozakiewicz – działaczka polonijna, założycielka Związku Polaków na Łotwie i deputowana do Rady Najwyższej Łotwy, która brała czynny udział w odzyskaniu przez Łotwę niepodległości na przełomie lat 80. i 90.

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s